Diafragma is toch wel lastig

Diafragma is toch wel een lastig item in de fotografie, ofwel hoe ver zetten we de lens open om een bepaalde hoeveelheid licht door te laten.
In dit artikel ga ik dan ook dieper op dit onderwerp in.

Diafragma

Op vrijwel elke camera wordt het diafragma aangegeven via een f-getal, onder de kenners wordt het ook wel het F-waarde.f-stops-diafragma-waarden.
Het f-getal van bijvoorbeeld 2.8, geeft een grote lens opening, waardoor er veel licht naar binnen kan komen, f/16 laat juist minder licht door.
Maar het f-getal is niet alleen voor de hoeveelheid licht, nee het kan ook de scherptediepte be-invloeden.
Deze neemt namelijk toe als het getal hoger wordt.

f/1 -> 1.4 -> 2 -> 2.8 -> 4 -> 5.6 -> 8 -> 11 -> 16 -> 22 -> 32

Diafragma toch best wel lastig
Diafragma toch best wel lastig

De f/getallen in deze logaritmische serie worden ook wel hele stops genoemd.
En wat het echt bijzonder maakt is dat ieder volgend getal precies tweemaal of de helft van het licht doorlaat als het voorgaande f/getal.
Bijvoorbeeld: f/5.6 laat precies tweemaal zoveel licht door als f/8.
Dit betekent dat wanneer jet fotografeert met f/5.6 en je wilt naar f/8 maar met dezelfde belichting.
Je ervoor moet zorgen dat de sluitertijd precies tweemaal zo lang wordt (omdat f/8 slechts de helft licht doorlaat als f/5.6).
Stel dat je fotografeert op 1/100s op f/5.6, dan zul je bij f/8 naar een sluitertijd van 1/50s toe moeten.
Het f/getal is de verhouding tussen het brandpuntsafstand en de diameter van het diafragma: f/getal = (brandpuntsafstand) gedeeld door (diafragma diameter).
Bijvoorbeeld: je fotografeert met een 100mm lens (dat is het brandpuntsafstand) en de diameter (doorsnede) van het diafragma is 25mm, dan ik het f/getal 4 (100/25).

In eerste instantie zou je denken dat het verdubbelen van de diafragma diameter ook tweemaal zoveel licht zou doorlaten.
Maar dat is niet het geval, want het verdubbelen van de diafragma diameter geeft meer dan een verdubbeling van het oppervlaktegebied van het diafragma.
Het is het oppervlaktegebied van het diafragma dat verdubbeld moet worden om tweemaal zoveel licht door te laten.
Om dat de bereiken moet je de diameter van het diafragma vermenigvuldigen met de wortel van 2, dat is ongeveer 1.414; en dat is meteen de reden waarom hele stops met stapjes van factor 1.414 lopen!